Ζούμε στην πιο «συνδεδεμένη» εποχή – αλλά νιώθουμε πιο μόνοι;
Το διαδίκτυο και τα social media έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο που γνωριζόμαστε, επικοινωνούμε και σχετιζόμαστε. Σήμερα, ένα μεγάλο ποσοστό ζευγαριών γνωρίζεται διαδικτυακά, ενώ οι σχέσεις μας συντηρούνται με likes, emojis και βιντεοκλήσεις.
Κι όμως, έρευνες δείχνουν ότι, παρόλο που οι δυνατότητες επικοινωνίας έχουν πολλαπλασιαστεί, πολλοί άνθρωποι δηλώνουν πιο μοναχικοί από ποτέ. Σύμφωνα με μια παγκόσμια μελέτη της Ipsos (2023), το 36% των νέων 18–24 ετών αναφέρουν ότι συχνά αισθάνονται μόνοι, παρά τη συνεχή διαδικτυακή παρουσία τους.
Τα θετικά της ψηφιακής εποχής στις σχέσεις…
Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι η τεχνολογία έχει φέρει σημαντικά οφέλη στις ανθρώπινες σχέσεις:
• Ευκολία γνωριμιών: Οι εφαρμογές dating δίνουν τη δυνατότητα να γνωρίσουμε άτομα που διαφορετικά δεν θα συναντούσαμε ποτέ.
• Επικοινωνία από απόσταση: Οι σχέσεις εξ αποστάσεως είναι πιο εφικτές χάρη στις βιντεοκλήσεις και τα social media.
• Συνεχής επαφή: Μηνύματα και γρήγορες φωτογραφίες διατηρούν το αίσθημα σύνδεσης.
• Ασφάλεια στην αρχική επαφή: Πολλοί άνθρωποι νιώθουν πιο άνετα να ανοιχτούν πρώτα διαδικτυακά πριν συναντηθούν από κοντά.
Οι σκιερές πλευρές…
Παράλληλα, η ψηφιακή επικοινωνία έχει και παγίδες που επηρεάζουν βαθιά την ψυχολογία των σχέσεων:
1. Η επιφανειακή επαφή
Η ταχύτητα της επικοινωνίας συχνά αντικαθιστά το ουσιαστικό μοίρασμα. Τα likes και τα emojis μπορεί να δημιουργούν ψευδαίσθηση εγγύτητας χωρίς πραγματική οικειότητα.
2. Το φαινόμενο του ghosting
Πολλοί βιώνουν ξαφνική διακοπή επικοινωνίας χωρίς εξήγηση. Το ghosting αφήνει αίσθημα απόρριψης και τραυματίζει την αυτοεκτίμηση.
3. Η συνεχής σύγκριση
Στα social media βλέπουμε τις «τέλειες» ζωές των άλλων. Αυτό οδηγεί σε ζήλια, αμφισβήτηση της δικής μας σχέσης ή ακόμα και σε ανασφάλεια για την προσωπική μας αξία.
4. Η ψευδαίσθηση επιλογών
Οι εφαρμογές γνωριμιών δημιουργούν την αίσθηση «άπειρων επιλογών», γεγονός που συχνά οδηγεί σε δυσκολία δέσμευσης ή σε διαρκές «ψάξιμο για κάτι καλύτερο».
5. Ο εθισμός στην επικοινωνία
Το συνεχές checking στα μηνύματα ή στο προφίλ του/της συντρόφου μπορεί να δημιουργήσει ανασφάλεια, έλεγχο και συγκρούσεις.
Τι λένε οι έρευνες;
• Μελέτη του Πανεπιστημίου Stanford (2019) έδειξε ότι το 39% των ζευγαριών στις ΗΠΑ γνωρίστηκαν διαδικτυακά – ποσοστό που αυξάνεται συνεχώς.
• Ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι οι σχέσεις που ξεκινούν αποκλειστικά μέσω εφαρμογών τείνουν να έχουν υψηλότερα ποσοστά διακοπής μέσα στον πρώτο χρόνο, σε σύγκριση με τις σχέσεις που ξεκινούν σε φυσικά περιβάλλοντα.
• Έρευνα του Πανεπιστημίου Penn (2018) έδειξε ότι η μείωση της χρήσης social media σε 30 λεπτά την ημέρα σχετίζεται με χαμηλότερα επίπεδα μοναξιάς και κατάθλιψης.
Πρακτικές συμβουλές για υγιείς σχέσεις στην ψηφιακή εποχή
1. Ισορροπία online και offline
Η ψηφιακή επικοινωνία είναι πολύτιμη, αλλά δεν αντικαθιστά τη φυσική επαφή. Επένδυσε σε κοινές δραστηριότητες «εκτός οθόνης».
2. Ειλικρίνεια στην επικοινωνία
Αν δεν ενδιαφέρεσαι να συνεχίσεις μια γνωριμία, πες το ξεκάθαρα αντί να εξαφανιστείς. Μειώνει το άγχος και δείχνει σεβασμό.
3. Προσοχή στη σύγκριση
Να θυμάσαι: ό,τι βλέπεις στα social media είναι «επιμελημένη» εικόνα, όχι η πλήρης πραγματικότητα.
4. Καθορισμός oρίων
Συζήτησε με τον/την σύντροφό σου πότε και πόσο χρησιμοποιείτε τα social media, ώστε να μην υποκαθιστούν τον ποιοτικό χρόνο μαζί.
5. Αυτογνωσία
Ρώτα τον εαυτό σου: χρησιμοποιώ την τεχνολογία για να φέρω κοντά τους ανθρώπους ή για να καλύψω ένα κενό;
Ένα μήνυμα για το μέλλον…
Η ψηφιακή εποχή δεν είναι ούτε «καλή» ούτε «κακή» για τις σχέσεις. Είναι ένα εργαλείο. Η ουσία παραμένει η ίδια: οι άνθρωποι χρειάζονται ουσιαστική επικοινωνία, εμπιστοσύνη και αυθεντικότητα.
Όπως δείχνουν οι έρευνες, όταν η τεχνολογία χρησιμοποιείται με μέτρο και συνειδητότητα, μπορεί να ενισχύσει τις σχέσεις μας. Όταν όμως την αφήνουμε να αντικαθιστά την πραγματική επαφή, τότε η μοναξιά και η ανασφάλεια μεγαλώνουν.
Μαρκαντωνάκη Μαρία
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια παιδιού, εφήβου και οικογένειας.
Υπεύθυνη του Κέντρου Ψυχολογικής Υποστήριξης και Λογοθεραπείας Αλίμου.(ΚΕΨΥΛ)
